أبي المعالي القونوي ( مترجم : خواجوى )
20
مرآة العارفين ومظهر الكاملين في ملتمس زبدة العابدين ( فارسى )
بدان ! اين دايره كلى است و تمام موجودات - چه جبروت آنها و چه ملكوتشان و آنچه كه بين آندو است - را دربرمىگيرد ، آنچه از آن خداوند بلندمرتبه است ، جبروت نام دارد و آنچه بنده راست ، آن را به دو بخش تقسيم كردهايم ، بخشى از آن ملكوت و بخش ديگر ملك نام دارد ، زيرا بنده داراى روح و جسم است : روحش شامل و فراگير ملكوت است و جسمش فراگير ملك ، و آنچه كه تعلق به حق و بنده - با هم - دارد حقيقت كلى انسانى نام دارد ، آن بخشى كه تعلق به بنده داشت ، هركدام نامى ويژه دارد ، به همينگونه بخشى از آن اختصاص به اهل سعادت و هدايت دارد و بخشى ، به اهل شقاوت و گمراهى ، و آن : غَيْرِ الْمَغْضُوبِ عَلَيْهِمْ ، وَ لَا الضَّالِّينَ است . عالم جبروت فراگير جلال و جمال است و دو مظهر را مىطلبد اين بدان جهت است كه عالم جبروت فراگير جلال و جمال است و ناگزير آندو را بايد دو مظهر باشد تا بدان دو ، حكم آنها ظاهر گردد ، بنابراين اهل سعادت و هدايت كه ياران دست راستى هستند مظهر جمالاند و اصحاب شقاوت و گمراهى كه ياران دست چپى هستند مظهر جلال مىباشند ، و ناگزير بايد آندو را نيز دو مظهر باشد ، تا بدان دو و در آندو ، احكام و اخلاق و اعمال آندو ( دسته ) ظاهر گردد و آندو ، بهشت و دوزخاند ، و مجموع آن در بخشى كه وابسته به بنده است ، نهاده شده است .